Bestaans­zekerheid

Veel mensen leven in bestaansonzekerheid, denk aan: mensen die afhankelijk zijn van een uitkering, schulden hebben, dakloos zijn of langdurig zonder werk zitten. Het idee dat zij zelf verantwoordelijk zijn voor hun situatie, zit diep verankerd in beleid, instituties en publieke opinie. Deze gedachte belemmert niet alleen hun toegang tot hulp en participatie, maar vergroot ook gevoelens van schaamte, stress en wantrouwen.

In het Wat werkt-dossier vind je wat werkt bij het tegengaan van stigma rondom bestaansonzekerheid. Het dossier combineert wetenschappelijke inzichten met praktijkkennis uit vier inspirerende initiatieven. Daarbij wordt gebruikgemaakt van de transitietheorie van DRIFT. Deze theorie ziet maatschappelijke verandering als een langdurig proces van fundamentele cultuur-, structuur- en praktijkveranderingen. Cruciaal in deze benadering is de erkenning dat ook initiatieven van onderop – van burgers, gemeenschappen en maatschappelijke organisaties – kunnen bijdragen aan bredere systeemverandering. Voorbeelden en inzichten uit het dossier kon je ook daarna lezen in een serie artikelen, die verscheen in Zorg + Welzijn, Movisies, Sociaal Bestek en Movisie.nl.

In 2025 zijn wij langs geweest bij onder andere Buurtbaan in Amsterdam, Ervaring die Staat in Eindhoven en Buurtbanen in Groningen. Al decennialang streven deze initiatieven het ideaal van de inclusieve samenleving na. De werkelijkheid is vaak weerbarstiger. Zeker een miljoen mensen doen (en tellen) niet mee op de arbeidsmarkt. 

Het is nodig om de samenhang en verwevenheid van de problematiek op alle levensdomeinen die een wankele en onvoldoende bestaanszekerheid veroorzaken aan te pakken. Werken aan bestaanszekerheid vraagt om integraal kijken en daarnaar handelen vanuit het perspectief van de mensen om wie het gaat. De initiatieven die we in beeld hebben gebracht omarmen dit gedachtegoed en scheppen condities waardoor mensen zich wél kunnen ontwikkelen, weer mee kunnen doen en vooruit kunnen. 

Movisie organiseerde de Focusweek Armoede samen met verschillende partners die zich inzetten om armoede tegen te gaan. De focusweek werd georganiseerd voor uitvoerende professionals, vrijwilligers, ervaringsdeskundigen, studenten, beleidsmedewerkers en andere geïnteresseerden.

De deelnemers ontvingen gedurende de week vijf mails met kennis en opdrachten over armoede. Om zo armoede beter te begrijpen en agenderen. 

Voorafgaand aan de focusweek gingen we in gesprek met Michelle van Tongerloo over hoe breekbaar bestaanszekerheid kan zijn. Als huis- en straatarts ziet zij dat dit iedereen kan overkomen. Op LinkedIn een deel van het interview ruim 83.000 keer bekeken. Op maandagochtend 6 oktober 2025 trapten ruim 200 mensen gezamenlijk de focusweek af met een Q&A met ervaringsdeskundigen. De deelnemers beoordeelden de focusweek gemiddeld met een 8,1 en de Q&A met ervaringsdeskundigen met een 7.9! In december verscheen het Werkboek Armoede beter begrijpen, verrijk je kennis in vijf dagen met tips en handvatten uit de focusweek.

Met steun van ouders, familie en vrienden vinden de meeste jongeren hun weg in de samenleving als ze volwassen worden. Maar wat als je het zonder die steun moet doen? Voor jongeren die uit een moeilijke situatie komen zonder stabiel vangnet is het een stuk lastiger om zelfstandig te worden. Bovendien stopt de jeugdzorg vaak wanneer deze jongeren 18 worden. Daardoor moeten zij die stap versneld maken.

Op steeds meer plekken poppen initiatieven en organisaties op, vaak ontstaan van onderop, die zien dat de steun voor jongvolwassenen anders moet en ook anders kán. Tijdens de transitiearena bijeenkomsten 'Ontwikkelingsperspectief voor jongvolwassenen’ hebben diverse initiatieven zich de afgelopen jaren gepresenteerd. Hoe zijn deze initiatieven ontstaan? Wat werkt in hun aanpak? En tegen welke uitdagingen lopen ze aan?

De basis van de transitiearena bijeenkomsten is de Big 5.: een jongere mag pas losgelaten wordt als de basis op orde is op alle leefdomeinen: support, wonen, school & werk, inkomen en welzijn. De thema's van de bijeenkomsten zijn gebaseerd op deze vijf levensdomeinen.