Simpel Switchen: van systemen naar mogelijkheden

Van nature willen mensen zich ontwikkelen en meetellen

We willen leren, groeien, nieuwe ervaringen opdoen. Werk kan dat allemaal bieden. Daarom is een arbeidsmarkt die voor iedereen toegankelijk is, zo belangrijk. En dan zijn er ook al die andere krachtige kenmerken van werk. Zoals het hebben van een eigen inkomen, zelfwaardering en het van betekenis zijn voor de ander. Werk is niet voor niets een mensenrecht.

Toch ervaren veel mensen die ondersteuning nodig hebben om mee te doen op de arbeidsmarkt dat ontwikkelen niet vanzelfsprekend is. Niet omdat ambitie of talent ontbreken. Maar omdat zij onvoldoende ruimte krijgen van de omgeving en van de systemen rond arbeid en ondersteuning bij arbeidsvragen.

De vragen die mensen hebben over een switch naar werk of dagbesteding zijn divers en persoonlijk. Hoe kan ik vanuit dagbesteding doorgroeien naar werk? Wat wil ik eigenlijk, wat past bij mij? Hoe kom ik erachter of betaald werk mogelijk is? Hoe doe ik een stap terug, als het even niet gaat, zonder alles kwijt te raken wat ik opgebouwd heb? 

Als mensen antwoorden zoeken op deze vragen, komen ze erachter hoe ingewikkeld onze samenleving soms is georganiseerd. Zorg, werk, inkomen en ondersteuning zijn verdeeld over verschillende wetten, regels, loketten en organisaties in verschillende domeinen van zorg en arbeidsparticipatie. Ook voor professionals is dat ingewikkeld. 

Toen het programma Simpel Switchen in de participatieketen startte, haalden beleidsambtenaren meer dan honderd belemmeringen op die mensen hinderen of weerhouden om te switchen van de ene naar de andere vorm van werk! We zijn nog lang niet klaar met het wegnemen van al die belemmeringen. En toch, als ik naar de resultaten tot nu toe kijk, ben ik voorzichtig optimistisch.

'Mensen ontwikkelen zich wanneer anderen in hun mogelijkheden geloven’

De afgelopen periode volgden we in vier regio's mensen die zo'n stap wilden zetten. Daarnaast zagen we hoe gemeenten, werkontwikkelbedrijven, zorgorganisaties, UWV en werkgevers samen op zoek gaan naar manieren om die beweging makkelijker te maken. Niet door te wachten op een perfect systeem, maar door gewoon te beginnen.

Wat we leerden is eigenlijk heel eenvoudig. Mensen ontwikkelen zich wanneer anderen in hun mogelijkheden geloven, hen niet stigmatiseren. En wanneer ze de tijd krijgen om uit te vinden wat bij hen past. Professionals vinden oplossingen als zij elkaar en elkaars mogelijkheden kennen en concreet samenwerken. En organisaties boeken resultaten wanneer zij niet hun eigen systeem centraal stellen, maar de mens om wie het gaat. 

Samenwerkende organisaties creëren ‘warme’ overgangen: overgangsperiodes waarin mensen bijvoorbeeld op de ene plek dagbesteding hebben en tegelijkertijd stappen zetten naar een betaalde baan. 

Deze lessen vind je terug in dit magazine. De aanpakken in Veenendaal, Rotterdam, Weert en Eindhoven hebben mij en collega’s geïnspireerd. De verhalen van mensen laten zien dat het kan schuren tussen verschillende instanties. Maar ook wat mogelijk wordt als professionals over grenzen heen samenwerken. Als mensen stappen durven zetten naar een plek die beter bij hen past. Als zij zich veilig voelen omdat systemen en professionals met hen meebewegen en zekerheden geven. 

Ik leerde dat Simpel Switchen geen project of methodiek is. Het is een manier van kijken. Niet vanuit de vraag: "In welk systeem past deze persoon?" Maar: "Wat heeft iemand nodig om zich verder te ontwikkelen?"

Dat vraagt iets van ons allemaal. Van bestuurders en managers die ruimte geven aan experimenteren met samenwerking en daar actief op aansturen. Van professionals die nieuwsgierig blijven naar mogelijkheden. Van gemeenten en beleidsmakers die hun eigen schotten daarvoor doorbreken en financiering vrijmaken voor begeleiding tijdens overgangen naar een passende plek. En van werkgevers die hun deuren openen voor talent dat nu nog te vaak over het hoofd wordt gezien. 

Ik hoop dat dit magazine je inspireert! En dat je je hierdoor afvraagt: wat kan ik doen om ontwikkeling voor iemand anders mogelijk te maken?

Want een inclusieve arbeidsmarkt ontstaat niet als we de verantwoordelijkheid bij de ander leggen. Die ontstaat wanneer mensen elkaar weten te vinden, van elkaar leren en samen in beweging komen. 

Foto: MacSiers Imaging