Goede samenwerking ontstaat vaak bij echte ontmoeting

Professionals uit zorg, Werk en Inkomen, gemeenten, UWV, werkontwikkelbedrijven en werkgevers merken dat samenwerking makkelijker wordt zodra zij elkaar kennen. Wie moet je bellen als een deelnemer vastloopt? Welke mogelijkheden zijn er binnen een andere organisatie? Welke ruimte zit er binnen bestaande regelingen?

Eindhoven investeert daarom bewust in regionale netwerkbijeenkomsten en tactische overleggen waarin organisaties gezamenlijk naar casuïstiek kijken. Ook in Rotterdam blijkt ontmoeting een succesfactor. Structurele casusoverleggen tussen gemeente, UWV, zorgorganisaties en andere partners maken sneller duidelijk welke route of ondersteuning het best past bij een inwoner. Professionals weten elkaar snel te vinden als iemand dreigt vast te lopen in een traject.

Het is belangrijk dat de betrokken organisaties zich ervan bewust zijn dat de verschillende domeinen met verschillende perspectieven naar ontwikkeling kijken. Zo kijken zorgorganisaties regelmatig nog vanuit stabiliteit, zorgzaamheid en bescherming van de cliënt. Een mogelijke valkuil is dat zij daardoor terughoudend reageren op individuele ontwikkelwensen van mensen. Werk- en inkomensorganisaties daarentegen zijn sterk gericht op ontwikkeling en participatie op de arbeidsmarkt. Een valkuil kan daarbij zijn dat zij te weinig oog te hebben voor de eerste stappen en ruimte die mensen op dat gebied nodig hebben. Dit verschil in perspectief hoeft geen probleem te zijn, het is juist belangrijk ze te benoemen. Ze kunnen elkaar aanvullen als organisaties samen kijken naar dezelfde vraag: wat heeft deze persoon nodig om verder te komen?

In verschillende lerende praktijken hadden deelnemers soms meer ontwikkelmogelijkheden dan vooraf werd gedacht. Sommigen bleven binnen arbeidsmatige dagbesteding actief terwijl zij zelf aangaven meer te kunnen en te willen. Voor andere deelnemers bleek een stap naar werk uiteindelijk niet haalbaar en paste een andere route beter.

In sommige casussen lopen deelnemers precies in die tussenruimte vast. Niet omdat er geen ondersteuning is, maar omdat onduidelijk is wie verantwoordelijk is voor de overgang. In andere situaties blijkt juist hoe krachtig samenwerking kan zijn wanneer organisaties gezamenlijk zoeken naar een oplossing, bijvoorbeeld door trajecten te combineren of tijdelijk naast elkaar te laten bestaan.

Veenendaal zoekt actief hoe de regio tussenruimte beter kan organiseren. Door participatieplekken toegankelijk te maken vanuit verschillende domeinen, door budgetten slimmer te benutten en door onzekerheid rondom uitkeringen te verminderen, ontstaat er meer ruimte om te bewegen tussen werk en ondersteuning. In Rotterdam neemt het UWV standaard deel aan overleggen rondom Simpel Switchen, waardoor eerder duidelijk wordt welke regeling en vorm van ondersteuning passend is en wie de verantwoordelijkheid draagt. Hierdoor voorkomt Rotterdam dat inwoners vastlopen tussen verschillende regelingen.

Deze ervaringen sluiten aan bij het inspiratiedocument Bruggen naar Werk. Dit beschrijft hoe organisaties samenwerking kunnen opbouwen. De lerende praktijken brengen dit in de praktijk. Zo leren ze ons hoe die samenwerking bijdraagt aan het realiseren van overstappen tussen vormen van participatie. De focus verschuift daarmee van ‘hoe werken we samen?’ naar ‘hoe organiseren we gezamenlijk beweging tussen systemen?’

De lerende praktijken maken duidelijk dat veel deelnemers niet vastlopen binnen één organisatie of regeling, maar bij de overgang tussen domeinen

Dat werd zichtbaar in situaties waarin een leidinggevende enthousiast was over een plaatsing, terwijl collega's op de werkvloer minder open stonden voor een collega met een ondersteuningsbehoefte. Ook bleek diverse keren hoe belangrijk het voor uitvoerend professionals is om duidelijke handelingsruimte vanuit hun leidinggevenden te krijgen. Andersom kan een betrokken collega of werkbegeleider juist het verschil maken tussen uitval en succes.

In verschillende routes hechten deelnemers veel waarde aan een vast aanspreekpunt. Juist die persoon zorgt voor vertrouwen, duidelijkheid en continuïteit wanneer er veel verandert. In Weert helpt samenwerking tussen organisaties PSW Werk en Risse Groep om die continuïteit in begeleiding te organiseren. Maar ook in de andere regio’s bleek het goed te werken dat begeleiders van de zorgorganisatie en het werkontwikkelbedrijf met elkaar en de deelnemer bleven afstemmen tijdens een overgangsperiode naar een andere vorm van werk. Mensen hoeven hun verhaal minder vaak te vertellen en weten bij wie ze terecht kunnen.

Om die continuïteit te bereiken, hechten uitvoerend professionals en degenen die switchen veel belang aan ‘warme overdrachten’, ‘vertrouwde gezichten’ en ‘begeleiding die tijdelijk kan doorlopen tijdens een overstap’. Dat zijn allemaal bouwstenen van Simpel Switchen. 

Eindhoven werkt met proefperiodes waarin deelnemers kunnen ervaren hoe een andere werkvorm bevalt voordat definitieve keuzes worden gemaakt. Veenendaal zoekt actief naar manieren om snel terug te kunnen vallen op ondersteuning wanneer dat nodig is. In Weert en Rotterdam kunnen deelnemers van de arbeidsmatige dagbesteding werkervaring opdoen bij reguliere bedrijven, waardoor vervolgstappen naar werk laagdrempeliger worden. In verschillende casussen zagen we dat juist deze zekerheid ervoor zorgt dat mensen wél bereid zijn om een volgende stap te zetten.

Ook stappen van betaald werk naar dagbesteding, die als een stap terug kunnen worden ervaren, vragen om veiligheid. Soms blijkt dat een andere route beter past. Ook dat moet mogelijk zijn zonder deelnemers het gevoel te geven dat het traject is mislukt.

Pas wanneer organisaties zich gezamenlijk verantwoordelijk voelen voor de overgangen tussen systemen, wordt Simpel Switchen daadwerkelijk simpeler. Niet de afzonderlijke organisatie, regeling of financieringsstroom vormt het vertrekpunt, maar de mens die zich daartussen beweegt. Daar begint domeinoverstijgend samenwerken.