‘Als je dementie van je afschuift als gemeente, doe je je inwoners tekort’

In Drenthe werken welzijn en zorg binnen het dementienetwerk intensief samen. Gemeenten dragen actief en financieel bij aan de inzet van casemanagers dementie. Dementie is volgens wethouder Joop Slomp en netwerkcoördinator Rika Roffelsen meer dan een medisch vraagstuk: het raakt de samenleving én mantelzorgers.

Joop Slomp: ‘Ooit was ik casemanager dementie en nu ben ik wethouder van de gemeente Midden-Drenthe. Ik heb een achtergrond in de verpleegkunde en veel ervaring in de zorg opgedaan. Nu houd ik me onder meer bezig met het sociaal domein. Een uitdaging die ik graag aanga.’

‘Dementie is zowel een zorg- als een samenlevingsopgave’

Rika Roffelsen: ‘Als coördinator van het Netwerk Dementie Drenthe Steenwijkerland zie ik dat dementie zowel een zorg- als een samenlevingsopgave is. Dementie begint in de samenleving, in de niet-pluisfase. De samenleving signaleert dat – of niet. En de samenleving moet daarmee leren omgaan. Veel mensen met dementie willen helemaal geen zorg of ondersteuning. Ze willen hun leven blijven leven.

Dat vraagt wat van de mensen om hen heen. Vaak is dat de mantelzorger. Die krijgt veel te verwerken. Daarom is dementie ook een mantelzorgvraagstuk. Het is belangrijk om als dementienetwerk breed en integraal te opereren, niet als een los eiland. Daarom sluiten we in Drenthe aan bij lokale, regionale en landelijke ontwikkelingen.’

Slomp: ‘Ik sloot net aan bij een koffiemoment in een Odensehuis. Een prachtige plek is dat trouwens, zo’n Odensehuis! We hadden een gesprek over de vraag: wat als mensen geheugenproblemen ontwikkelen? Hoe zorgen we ervoor dat mensen onderdeel blijven van de samenleving? We zien dat mensen met geheugenproblemen vaak snel buitenspel komen te staan. De samenleving vindt het nog lastig om daarmee om te gaan.’

‘Als mensen langer onderdeel kunnen blijven van hun netwerken levert dat veel op’

Roffelsen: ‘Tegelijkertijd moeten we niet vergeten dat dementie een palliatieve ziekte is. Naarmate het ziekteproces vordert, neemt ook de zorgvraag toe. Op een bepaald moment kun je niet alles van de samenleving blijven verwachten.'

Wat is ervoor nodig om de samenleving dementie-inclusiever te maken?

Slomp: ‘Het begint bij: ben ik bereid te accepteren dat iemand zich anders gedraagt? Kan ik met geheugenklachten omgaan? Stoten we iemand af of zorgen we ervoor dat iemand erbij blijft horen? Durf ik dementie echt aan te gaan? En na te denken over de vraag: wat vraagt het van míj om ervoor te zorgen dat iemand z’n ding kan blijven doen? Het vraagt om acceptatie en bewustzijn van de omgeving, maar ook van de hele samenleving.’

Rika Roffelsen:
‘Inwoners kennen lang niet altijd de weg naar ondersteuning en zorg.’

Roffelsen: ‘Het gaat inderdaad allereerst om bewustwording. Wat is dementie en wat betekent het? Het gaat ook om acceptatie: accepteren dat de buurman iets anders doet, zich anders gedraagt. Dat je daarmee om kunt gaan en dat je daar de tijd voor neemt.’

Slomp: ‘Begrip voor dementie en het een beetje kunnen opvangen, dat zou zóveel kunnen schelen. Als mensen langer onderdeel kunnen blijven van hun netwerken levert dat veel op. Het kan bijdragen aan het verlichten van de druk op voorzieningen. Het zou helpen als we daar meer zicht en grip op krijgen.’

In Drenthe & Steenwijkerland dragen gemeenten financieel bij aan de inzet van casemanagers. Wat betekent dit voor de toekomst van het casemanagement dementie?

Slomp: ‘De gemeente zet zich in voor het welbevinden van haar inwoners. Daarbij gaat het ook over preventie, over langer thuis wonen enzovoorts. Dementie is een snelgroeiend vraagstuk. De meeste mensen met dementie wonen thuis, waarmee het vanzelf ook een uitdaging voor de gemeente is. Als je dementie van je afschuift als gemeente, doe je je inwoners tekort.'

‘Casemanagers dementie komen bij inwoners over de vloer. Dat is noodzakelijk’

'Ik voel dat we als gemeente een opdracht hebben ten aanzien van dementie en daarom nemen we onze verantwoordelijkheid. Daarom ondersteunen we de inzet van casemanagers. Zij beschikken over specialistische kennis die gemeenten vaak niet zelf in huis hebben.’

Roffelsen: ‘Het is mooi om te zien dat gemeenten in Drenthe vertrouwen op de expertise van de casemanager, ook rondom indicatiestelling. De casemanagers dementie komen bij inwoners over de vloer. Dat is noodzakelijk; je moet weten wat er zich achter de voordeuren afspeelt.’

Joop Slomp:
‘Voor Drenthe geldt dat 45 procent van de mensen met dementie een casemanager heeft.’

Slomp: ‘Het is een mooi beeld: iedereen met dementie beschikt over een casemanager dementie. Voor Drenthe geldt dat 45 procent van de mensen met dementie een casemanager heeft – dat ligt boven het landelijk gemiddelde. Als het goed gaat, laat mensen dan hun leven leven. Wel zouden we mensen met dementie graag veel eerder in beeld hebben. Nog te vaak zien we dat een casemanager pas heel laat in beeld komt.’

Roffelsen: ‘Dat ligt niet altijd aan de casemanager. Denk je dat mensen weten wat een casemanager is? Inwoners kennen lang niet altijd de weg naar ondersteuning en zorg. Als je de huisarts belt, krijg je een keuzemenu. Razend ingewikkeld voor iemand met geheugenklachten. We maken het soms nodeloos ingewikkeld. Casemanagement dementie is echt niet het enige antwoord. Daarom moeten we breder kijken: naar de huisarts, de praktijkondersteuner huisartsenzorg, huishoudelijke hulp, sociaal werk, buurtgenoten, clubgenoten…’

‘Waarom een Wmo-consulent sturen voor nóg een gesprek? De casemanager kent de situatie door en door’

Slomp: ‘Natuurlijk vertrouwen wij de casemanager. Het is ook simpelweg efficiënter. Waarom een Wmo-consulent sturen voor nóg een gesprek? De casemanager kent de situatie door en door. Bovendien hebben de casemanagers goed zicht op het lokale ondersteuningsaanbod.’

Roffelsen: ‘Dat vraagt voortdurend om aandacht. Wij organiseren als netwerk maandelijks intervisiebijeenkomsten voor casemanagers dementie. In ons netwerk zijn circa 135 casemanagers actief. We hebben geen wachtlijsten, zijn goed aangesloten op het zorgnetwerk met de huisartsen en doen mee in gemeentelijke werkgroepen. Daarmee leggen we de verbinding tussen welzijn en zorg. Als je elkaar kent, kun je elkaar versterken. Zonder ontmoeting geen verbinding.’