Switchen van werkplek in de participatieketen moet eenvoudiger

Movisie is actief in de Werkplaats Simpel Switchen waarin een groot aantal landelijke partijen sinds 2018 samenwerkt aan de ambitie van het programma. Behalve de betrokken ministeries zijn dat onder andere de koepelorganisaties Cedris (werkontwikkelbedrijven) en VGN (Gehandicaptenorganisaties), cliëntenorganisaties MIND en Ieder(in), gemeenten via Divosa, beroepsvereniging SAM en UWV.

Het huidige programmaplan loopt van 2024 tot en met 2027.

In de beginjaren van het programma, schreef arbeidsparticipatie-expert Harry Michon van Movisie, die dit jaar met pensioen gaat, met zijn collega Marjet van Houten het rapport Simpel Switchen op de kaart (2020).‘Uit onze landelijke enquête destijds kwam één bevinding die iedereen van de betrokken partijen nog steeds weet en die steeds terugkomt. De praktijk schat dat zeker een kwart van de mensen, die arbeidsmatige dagbesteding hebben, zich verder zou kunnen ontwikkelen op de arbeidsmarkt, maar die we nu niet de gewenste ondersteuning bieden. Er zijn dus meer mensen die willen switchen en die krijgen gewoon niet de mogelijkheid. Dat herinnert steeds iedereen eraan waar we het voor doen.’

Simpel Switchen is voor Michon een rode draad door zijn Movisie-bestaan gebleven. ‘Simpel switchen is een geweldige slogan! Het verbindt en roept op om er met elkaar voor te zorgen dat mensen simpeler kunnen switchen van de ene vorm van werk naar de andere. Het roept op tot een meer inclusieve arbeidsmarkt.’

Waarom is Simpel Switchen zo hard nodig?

‘Je moet in Nederland veel moeilijkheden overwinnen om van werkvorm te switchen. Die moeilijkheden worden voor een deel veroorzaakt door de ingewikkeldheid van landelijke wet- en regelgeving. Maar ze komen zeker ook voort uit de inrichting en uitvoering daarvan door gemeenten en UWV.

Veel gemeenten hebben bijvoorbeeld Wmo-dienstverlening en Werk & Inkomen (W&I) in aparte afdelingen met eigen budgetten en los van elkaar werkende routines georganiseerd. Als mensen van dagbesteding stappen zetten naar een betaalde baan, hebben zij met beide afdelingen te maken. Mensen kunnen het dan nodig hebben om een tijd zowel dagbesteding te blijven doen áls stappen te zetten zoals werkervaring opdoen op een nieuwe werkplek. In zo’n periode zouden ze dan zowel een beroep op de Wmo- als op de W&I-afdeling moeten kunnen doen. Maar daarin voorzien lang niet alle gemeenten, en iedere gemeente organiseert het weer op een andere manier.’  

‘Mensen willen ook heel graag de zekerheid hebben om terug te kunnen vallen op de oude situatie als de nieuwe stap tegenvalt. Een gemeentelijke garantie dat hun Wmo-indicatie dagbesteding een tijd lang geldig blijft na een overstap, kan rust geven. Maar in veel gemeenten moeten mensen opnieuw door de molen als zij na een switch tijdelijk weer (meer) beroep willen doen op oude indicaties en/of uitkering.

Er zijn tegelijkertijd inspirerende voorbeelden van gemeenten die dergelijke belemmeringen juist effectief aanpakken, zoals in Veenendaal. Ambtenaren en andere leden van de Werkplaats Simpel Switchen werken hard aan verbetering en het delen van inzichten, om het landelijk beleid constructief te voeden.

Ook de praktijkorganisaties die zorg of ondersteuning bieden bij participatie kunnen de nodige verbeterslagen maken. Het project Lerende praktijken Simpel Switchen [zie kader] dat in 2026 afgerond wordt, bevestigt dat domeinoverstijgende samenwerking nodig is tussen de diverse organisaties. Veenendaal laat inspirerende voorbeelden zien van hoe zorgorganisaties en werkontwikkelbedrijven de overgangen van dagbesteding bij de zorgorganisatie naar werken bij of via het werkontwikkelbedrijf makkelijker en veiliger maken.’

‘In Weert doen ze dat bijvoorbeeld door ‘Transitieteams’ samen te stellen uit mensen die om allerlei verschillende redenen moeilijk op die arbeidsmarkt komen. Die teams gaan aan de slag bij diverse bedrijven om werkervaring op te doen. Zo maken werkgevers en potentiële werknemers kennis met elkaar. En dat schept nieuwe kansen. Werkontwikkelbedrijf Risse Groep en zorgorganisatie PSW Werk hebben daarvoor hun kennis en kunde gebundeld.

In Rotterdam heeft Pameijer Werkt de dagbesteding grotendeels ingericht binnen reguliere bedrijven. Hierdoor werken mensen binnen een echte werkomgeving, en doen zij volwaardig mee. Zij kunnen verschillende stappen bij dezelfde werkgever maken, en hun kansen vergroten op (betaald) werk.’

Wat is de belangrijkste verbeterslag?

‘Mensen hebben tijd en ruimte nodig om te ontdekken wie ze zijn en wat ze kunnen. Sommige mensen hebben daar meer tijd voor nodig. Dat vraagt van anderen om verdraagzaamheid en openheid. We maken het mensen moeilijk als ze door hun ontwikkeling niet meer in één systeem passen. We moeten een betere ‘tussenruimte’ bieden die zij nodig hebben. En werken aan systemen die bij mensen aansluiten in plaats van andersom.’

Denise werkt ‘op basis van een dagbestedingsindicatie’ via Pameijer Werkt bij het bedrijf Bouwmaat in Rotterdam. Pameijer neemt deel aan het project Lerende praktijken Simpel Switchen. Denise wil niet met haar achternaam worden genoemd, haar achternaam is bekend bij Movisie.

Wat kan Movisie doen?

‘Movisie wil een kwartiermaker en ‘kennis-hub’ zijn. We helpen de kennis die er is te laten landen in de praktijk. Veel informatie is inmiddels gebundeld op de landelijke site van Simpel Switchen, wij kunnen de weg daarnaartoe wijzen. Omgekeerd zien we dat veel praktijkkennis wordt opgedaan, op allerlei plekken in het land. Wat de vier lerende praktijken ontwikkelen, brengen wij over bij anderen. Er is echt veel belangstelling voor simpel switchen in het land. Dat moeten we helpen vasthouden en laten groeien.’

Tekst: Paul van Yperen
Foto: MacSiers Imaging