‘De barrières voor transgender personen zijn heel venijnig’

Tammie Schoots is journalist en transgender activist. Ze maakte onlangs de documentaire Tammie zoekt een vriendje, een persoonlijke zoektocht naar liefde en hoopgevende verhalen. Wat ziet ze als haar missie en hoe ziet zij de rol van Movisie rond genderrechtvaardigheid?

Een universele zoektocht naar liefde noemt Tammie Schoots de documentaire die ze met producent Frenkie Media maakte voor BNNVARA. ‘En die zoektocht kan vele gezichten hebben. Ik hoop dat de kleine Tammies de docu gaan zien’, zegt ze. ‘Zelf was ik 25 toen ik erachter kwam dat transgender mensen ook normale liefdesrelaties kunnen hebben.’

Over Tammie Schoots

Tammie Schoots (1995) zet zich al jaren in voor de verwezenlijking van een gelijkwaardige positie van transgender personen in de samenleving. Momenteel werkt ze als journalist bij Omroep Zwart.

In de documentaire interviewt ze onder meer Sophie. Zij is een transgender vrouw en moeder. ‘Dat idee, dat je als transgender vrouw moeder kunt zijn, was voor mij tot voor kort onbestaanbaar.’ Ze hoopt de blik van de kijker te verruimen. ‘Wat ik heb gedaan is mijn eigen angsten en dromen onderzoeken. Ik denk dat je als transgender persoon heel erg beperkt wordt in wat je mag doen in de maatschappij.’

Een hoop te winnen

In de documentaire gaat Schoots onder meer langs bij Movisie. Ze heeft er een gesprek met onderzoeker Karijn van den Berg. Deze licht een aantal cijfers toe uit de meest actuele Lhbtiqa+ monitor. Die biedt inzicht in de leefsituatie van en opvattingen over lhbtiqa+ personen in Nederland. Daaruit blijkt dat 71 procent van de Nederlandse bevolking positief denkt over transgender personen. Toch geeft 54 procent aan geen relatie te willen met een transgender persoon. Hoe dat laatste komt en waarom de mensen die zijn bevraagd dit vinden, weten we niet, zegt Van den Berg desgevraagd. En: ‘Daar is verder onderzoek voor nodig en daar zetten we vanuit het programma genderrechtvaardigheid van Movisie ook op in.’

‘Mijn leven wordt beperkt door discriminatie en uitsluiting’

Het geringere percentage maakt volgens Schoots in elk geval duidelijk dat er nog een hoop te winnen valt in de publieke beeldvorming over transgender personen. ‘Uit deze cijfers blijkt dat de zelfperceptie van veel cisgender personen* in Nederland over acceptatie van transgender personen dus niet strookt met hoe ze zelf zouden handelen. Mijn leven wordt beperkt door discriminatie en uitsluiting. Maar mijn leven wordt nóg meer beperkt doordat ik niet gelijkwaardig mee kan doen omdat er barrières zijn bij het krijgen van een baan, een partnerrelatie of een huis. Die barrières zijn nog veel venijniger.’

Gender- en heteronormen verminderen

Genderrechtvaardigheid is een van de focusgebieden waar Movisie zijn activiteiten als kennisinstituut op ontplooit (zie kader). Het bevorderen van gelijke behandeling en zelfbeschikking van vrouwen en lhbtiqa+ personen in onze samenleving is daarbij de inzet. Dat alles vanuit de gedachte dat genderverschillen als ordenend principe in onze samenleving niet langer belangrijk zouden moeten zijn.

Movisie start programma genderrechtvaardigheid

Er bestaan hardnekkige ideeën over hoe mannen en vrouwen horen te zijn. Deze dwingende normen beïnvloeden hoe de samenleving is ingericht en dat leidt tot onvrijheid, ongelijkheid, uitsluiting en geweld. Dat raakt iedereen, en vooral vrouwen en lhbtiqa+ personen. Zij zijn niet veilig en vrij om hun leven te kunnen leiden zoals zij willen. Dat is onrechtvaardig.
Lees verder

Daarom maakt Movisie deze ongelijkheid zichtbaar en bespreekbaar. Op grond van onderzoek, praktijkervaring en samen met ervaringsdeskundigen. Movisie ontwikkelt kennis en praktische aanpakken, zodat beleidsmakers en professionals met een ‘genderbril’ ongelijkheid kunnen herkennen en effectief kunnen tegengaan. Van gelijke kansen op de arbeidsmarkt tot het verminderen van geweld: genderrechtvaardigheid verbetert de samenleving voor iedereen.

Een van de beoogde uitkomsten van de inzet van Movisie is dat onder meer landelijke en lokale overheden toetsen of hun beleid bijdraagt aan rechtvaardigheid en gelijkheid op het vlak van seksuele, gender en seksediversiteit en het waar nodig aanpassen. En dat ze gendergerelateerd geweld en discriminatie op grond van gender tegengaan. Ook streeft Movisie met zijn activiteiten rond genderrechtvaardigheid na dat professionals in zorg en welzijn bijdragen aan een genderinclusieve en gendergelijke samenleving. En dat professionals in het onderwijs en het sociaal domein, beleidsmakers en journalisten gender- en heteronormen in hun eigen werk verminderen. Dat laatste doel loopt parallel met de missie van Schoots zou je kunnen zeggen, onder meer wat ze met haar documentaire beoogt te bereiken.

Vervolgvragen zijn belangrijk

Hoe ziet zij de rol van kennisinstituut Movisie rond genderrechtvaardigheid? Schoots verwijst terug naar de passage in de documentaire waarin de Lhtbiqa+ monitor aan bod kwam. De monitor bevat cijfers over opvattingen over lhbtiqa+ personen in Nederland. Heel waardevol. Maar ze zou graag willen weten wat achter die opvattingen schuilgaat. ‘Dus daarom is het belangrijk om vervolgvragen te stellen. Die vervolgvragen zijn relevant voor transgender personen in hun zoektocht naar een gelijkwaardig leven. Want transgender vrouwen worden momenteel toch nog vooral gezien als mannen in vrouwenkleren.’

‘Het is belangrijk dat transgender mensen zelf onderzoek kunnen doen over de eigen gemeenschap’

Ze voegt toe: ‘Overigens heb ik begrepen dat de vragen in de Lhbtiqa+ monitor over hoe de beeldvorming is van transgender personen en hoe er wordt gedacht over relaties met transgender personen, er sinds kort aan zijn toegevoegd. Dat vind ik wel een vooruitgang.’

Perspectief transgender personen

Schoots zou ook graag willen dat er meer onderzoek komt waarin het perspectief en de beleving van transgender personen zelf centraal staan. ‘Hoeveel transgender personen zijn er die een kind willen? Hoe zit het bijvoorbeeld met hun worsteling als het gaat om erkenning van ouderschap?’ ‘Het is ook belangrijk’, zo vervolgt ze, ‘dat genderdiverse mensen kunnen meedoen in het uitvoeren van die onderzoeken. Als je cisgender mensen laat bedenken wat de vragen moeten zijn die aan de perceptie van transgender mensen raken, dan is dat een omweg. Het is belangrijk dus dat transgender mensen zelf onderzoek kunnen doen dat gaat over de eigen gemeenschap.’

Tammie zoekt een vriendje

De documentaire Tammie zoekt een vriendje is te zien bij BNNVARA op 30 juli 2026 op NPO3 en daarna op NPO Start. Regie: Lize Korpershoek, productie: Frenkie Media.

Ten slotte: wat hoopt ze dat haar documentaire teweegbrengt? Dat is een moeilijke vraag, zegt ze. Ze noemt nogmaals ‘de kleine Tammies’ die ze wil bereiken. ‘Want ik denk echt dat ik anders had durven dromen over de toekomst als ik zo’n docu had gezien op 16-jarige leeftijd. Dat je als transgender vrouw gewoon een relatie kunt hebben. Ik hoop dat de docu ook eraan bijdraagt dat als een cisgender persoon gaat daten en toevalligerwijs verliefd wordt op een transgender persoon, hij, zij of hen de transgender persoon niet op basis van vooroordelen uitsluit. Een transgender persoon kan ook je partner zijn. Een heel goede partner.’

Lhbtiqa+ monitor

In deze monitor wordt de leefsituatie van lhbtiqa+ personen in Nederland beschreven en vergeleken met die van niet-lhbtiqa+ personen. Ook wordt er gekeken naar opvattingen over lhbtiqa+ personen onder de Nederlandse bevolking. De monitor bouwt voort op eerdere edities die het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) in voorgaande jaren uitvoerde en die gericht waren op de leefsituatie van en opvattingen over lesbische, homoseksuele, biseksuele en transgender (lhbt) personen. De laatstverschenen monitor is die uit 2024, de volgende editie verschijnt najaar 2026. De monitor wordt uitgevoerd door Panteia, Movisie en Ipsos I&O in opdracht van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW).