Ondersteuning voor jongvolwassenen kan anders en moet anders

Steeds meer jongeren in kwetsbare omstandigheden hebben te maken met schulden, dakloosheid, eenzaamheid en mentale klachten. Intussen piept en kraakt de jeugdzorg. Overal ontstaan initiatieven die jongeren en (jong)volwassenen die tussen wal en schip vallen, willen helpen. Zoals WerkRaat, een leerwerkcentrum in Doetinchem.

De locatie van WerkRaat vlakbij het station in Doetinchem trekt jongeren uit de hele regio, waaronder de Achterhoek, Liemers, Arnhem en Zevenaar. Oprichter Henk Knipping zag dat veel jongeren tussen wal en schip vallen en wilde een plek creëren waar zij wél gezien worden. De basiselementen in de visie zijn: respect voor elkaar en motivatie om te ontwikkelen. Binnen WerkRaat spreken jongeren elkaar aan op gedrag en steunen ze elkaar. Jongeren die schuw binnenkomen, bloeien vaak op na verloop van tijd. De warme sfeer en onderlinge betrokkenheid dragen hieraan bij.

Een van de jongeren, Giovanni Bergevoet, schrijft graag. Hij schrijft columns voor hallohierachterhoek.nl en heeft een perskaart voor De Graafschap. In een van zijn columns is Bergevoet kritisch over stereotypen en vooroordelen. ‘Wij zijn allemaal mensen. Er is meer acceptatie nodig in onze maatschappij.’

Tien initiatieven in één publicatie

WerkRaat is één van de tien inspirerende initiatieven voor jongvolwassenen uit de gloednieuwe Movisie-publicatie Het kan anders. Sinds de invoering van de Jeugdwet in 2015 en de decentralisaties ligt de verantwoordelijkheid voor de jongeren in de jeugdzorg bij gemeenten, maar de jeugdzorg piept en kraakt.
Lees verder

In hun overgang van 18- naar 18+ krijgen jongeren, vooral die in de jeugdzorg, te maken met versnipperde hulpverlening en complexe maatschappelijke eisen. Sommigen moeten als zij 18 worden hun t(e)huis uit en belanden op straat. Zij worden plots gezien als financieel onafhankelijk, maar ontvangen er niet het inkomen of de uitkering naar. Jongeren, ouders en professionals die hieraan iets willen veranderen worden belemmerd door wetten en systemen. Desondanks starten zij overal in het land initiatieven die laten zien dat ondersteuning voor jongvolwassenen anders kan en anders moet.

Labels en leermeesters

Het initiatief biedt jongeren een plek om te ontdekken wat ze leuk vinden en waar hun talenten liggen. Dit gebeurt binnen zogeheten labels: kleinschalige werkplaatsen met een eigen vakgebied, zoals horeca, ICT, radio, fietstechniek, webdevelopment, creatief, media, muziek, sport en educatie. In totaal zijn er tien labels, elk verbonden aan een leermeester uit het vakgebied. Deze leermeesters zijn geen hulpverleners, maar vakmensen met affiniteit voor de doelgroep. De nadruk ligt op leren door doen, met als doel doorstroom naar school, werk of een passende vorm van dagbesteding.

‘Het is opvallend en zorgelijk dat de doelgroep jonger wordt’

De jongeren doorlopen bij WerkRaat drie fases. In de eerste fase staat wennen centraal: op tijd komen, ritme opbouwen en oriënteren op interesses. De tweede fase gaat over ontwikkeling en investering: samen met een trajectbegeleider kijkt de jongere naar doelen en mogelijkheden, zoals het behalen van certificaten of diploma’s binnen een label. De derde fase is toekomstgericht: wat is de volgende stap? Dit kan werk zijn, terugkeer naar school of een vorm van langdurige dagbesteding. De begeleiding is gericht op het stimuleren van groei, hoe klein de stap ook is.

Direct aan de slag

Bij WerkRaat kan iedereen direct aan de slag. Dat betekent dat de financiële en administratieve zaken zoals een indicatie aanvragen mogelijk nog geregeld moeten worden, maar dat een jongere daar niet op hoeft te wachten. Sinds de oprichting in 2018 is WerkRaat gegroeid van het helpen van 7 naar ruim 275 jongeren. De duur van deelname varieert van enkele maanden tot twee jaar.

De doelgroep wordt steeds breder: zowel jongere als oudere deelnemers melden zich aan. ‘Het is opvallend en zorgelijk dat de doelgroep jonger wordt. Dit zijn jongeren van 15 of 16 jaar die uitvallen in het onderwijs, en ook de aansluiting bij het onderwijs vinden is een lastige’, merkt trajectbegeleider Gerry Dijkstra op. ‘De praktijk vraagt dat je meedraait in het systeem dat we met elkaar bedacht hebben en dit is de groep die daar uitgevallen is.’

Big 5

WerkRaat richt zich in eerste instantie op ‘school en werk’ uit de Big 5 (support, wonen, school en werk, inkomen en welzijn), maar draagt ook bij aan stabiliteit op andere leefdomeinen. Jongeren ontdekken er wie zij zijn, wat ze willen en bouwen sociale contacten op. Zo zorgen de gedeelde interesses voor vriendschappen die WerkRaat overstijgen.

‘Toen ik hier net kwam, zat ik stil in een hoekje. Nu maak ik grappen met de anderen’

Ook de mogelijkheid om certificaten te halen en doorstroom naar werkgevers of onderwijs in de omgeving biedt toekomstperspectief. Door te werken vanuit vertrouwen, vakmanschap en eigen kracht, biedt het initiatief een veilige en inspirerende omgeving waarin jongeren kunnen groeien. WerkRaat geeft jongeren een stabiele basis voor de toekomst.

Ervaringen van jongeren

De ervaringen van jongeren zijn positief. Eén deelnemer vertelt: ‘Op school begrepen mensen mij niet. Bij WerkRaat kan ik echt mezelf zijn. Vanmiddag treed ik op in de theaterruimte.’ Een ander zegt: ‘Toen ik hier net kwam, zat ik stil in een hoekje. Nu maak ik grappen met de anderen. Ik wil hier nooit meer weg.’ Jongeren waarderen dat de focus ligt op wat er wél goed gaat. Ze voelen zich niet beoordeeld, maar gesteund. Dit helpt hen om zelfvertrouwen en vertrouwen in anderen terug te winnen.

De dagelijkse radioshow Get a Grip, die jongeren zelf maken, is een voorbeeld van hoe creativiteit en verantwoordelijkheid samenkomen. Deelnemers ervaren WerkRaat als een plek waar ze mogen groeien, fouten mogen maken en hun talenten kunnen ontdekken.

Financiën

Inkomsten komen uit de commerciële activiteiten zoals het opknappen van fietsen en lunch maken voor bedrijven. Het grootste deel van de financiën komt vanuit indicaties voor dagbesteding, op basis de Jeugdwet of Wmo. Maar ook trajecten vanuit uitkeringsinstantie of een werkgever komen voor. Voor een enkeling die nergens voor in aanmerking komt, is het mogelijk een fonds aan te vragen. Het ontvangen van structurele financiering is voor WerkRaat een uitdaging. Henk Knipping, oprichter van WerkRaat: ‘Gelukkig wordt het voor de gemeente nu ook steeds duidelijker wat wij voor de jongeren kunnen betekenen.’

Meer weten? Bekijk de website van WerkRaat.

Tekst Gery Lammersen
Foto Henrieke Besselink